Μια φορτισμένη συναισθηματικά αλλά και απόλυτα κατατοπιστική παρουσίαση για το Ασπρολίθι, ένα από τα πλέον εμβληματικά κρασιά του ελληνικού αμπελώνα, καθοδήγησε η οινολόγος-οινοποιός Θεοδώρα Ρούβαλη, με αφορμή τα 35 χρόνια παρουσίας του. Όχημά της ήταν οι ορεινοί αμπελώνες της Αιγιάλειας, η ιστορία, η εξέλιξη και η δημιουργία των κρασιών της οινοποιίας Rouvalis. Ο ιδρυτής της και πατέρας της, Άγγελος Ρούβαλης, ήταν αθόρυβα παρών, κάνοντας μια σύντομη εισαγωγή ως εκκίνηση για το χρονικό του εμβληματικού αυτού κρασιού και του τόπου του. «Ήταν εύκολες εποχές τότε», είπε, ξεκινώντας να αναφέρεται στη δεκαετία του ’90, όπου άρχισε η αλματώδης άνοδος του εμφιαλωμένου ελληνικού κρασιού, διευκρινίζοντας: «σε σύγκριση με τις προκλήσεις που καλούνται να διαχειριστούν οι οινοποιοί σήμερα».   

 Άγγελος Ρούβαλης: Ο πρωτοπόρος του ορεινού Ροδίτη

Ο Άγγελος Ρούβαλης εντάσσεται στους πρωταγωνιστές που σηματοδότησαν την «αναγέννηση» του ελληνικού κρασιού τη δεκαετία του 1990. Μια εποχή που εμφανίστηκαν εμφιαλωμένα κρασιά προσανατολισμένα στην ποιότητα, με πρότυπο την ευρωπαϊκή και κυρίως τη γαλλική οινοπαραγωγή. «Η διαχείριση της θερμοκρασίας με ψύξη κατά τη διάρκεια της οινοποίησης, στα τέλη του ‘70 αποτέλεσε εφαλτήριο για την ποιοτική αναβάθμιση του ελληνικού κρασιού», σημείωσε. Το σκηνικό συνέθεταν οινολόγοι-οινοποιοί με ευρωπαϊκές, κυρίως γαλλικές, σπουδές και ανάλογη κουλτούρα, καθώς και εκσυγχρονισμένα οινοποιεία. Στόχος, ανάμεσα σε άλλα, ήταν η ανάδειξη των δυνατοτήτων των γηγενών και διεθνών ποικιλιών στα μοναδικά τερουάρ της Ελλάδας. Όλα αυτά συνετέλεσαν στην πορεία του ελληνικού κρασιού προς την ποιοτική αναβάθμιση, η οποία σταδιακά αναγνωρίστηκε, διαμόρφωσε την εγχώρια αγορά και κέρδισε κριτικούς οίνου διεθνούς κύρους.

Στην πρώτη, λοιπόν, γραμμή τότε, ο πρωτοπόρος οινολόγος Άγγελος Ρούβαλης προκάλεσε αίσθηση στους κύκλους των οινόφιλων της εποχής με το Ασπρολίθι του. Έχοντας κολλήσει το «μικρόβιο» του κρασιού από τον αμπελουργό πατέρα του και μετά τις σπουδές του στη Χημεία, αποφάσισε να συνεχίσει με εκπαίδευση στην οινολογία, στη «Μέκκα» του κρασιού, το Μπορντό. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, πρώτη στάση του ήταν η Σαντορίνη, όπου δημιούργησε τον πρώτο οίνο ΠΟΠ Σαντορίνη για λογαριασμό του Συνεταιρισμού του νησιού. Τρία χρόνια αργότερα οινοποίησε στην Achaia Clauss, πριν επαναπατριστεί στην ορεινή Αιγιάλεια.

Ο ροδίτης επανασυστήνεται

Η σπάνια γειτνίαση με τη θάλασσα, το μεγάλο υψόμετρο, τα ποτάμια που διασχίζουν τα κτήματα, οι έντονες κλίσεις, το άγονο έδαφος, τα βουνά που προστατεύουν από τους θερμούς νότιους ανέμους, αλλά και η ύπαρξη ευεργετικών αέριων ρευμάτων δροσισμού και εξυγίανσης συνθέτουν έναν τόπο μοναδικό. Σε αυτό το περιβάλλον, και καλλιεργημένη κατάλληλα, η τοπική ποικιλία ροδίτης μεταμορφώνεται. Ο Άγγελος Ρούβαλης το αντιλήφθηκε και έβαλε στόχο να την αναδείξει, παράλληλα με τη σπουδαία αυτή αμπελουργική ζώνη. Παρεμπιπτόντως, η ζώνη αυτή ήταν γνωστή μέχρι τότε για την κορινθιακή σταφίδα Βοστίτσα (προϊόν ΠΟΠ), η οποία παράγεται αποκλειστικά εκεί (η Βοστίτσα είναι μεσαιωνική ―σλαβική― λέξη για τον οπωρώνα).

Το 1990 δημιούργησε το πρώτο πρότυπο βαρυτικό οινοποιείο στην Ελλάδα, σεβόμενος τους φυσικούς ρυθμούς της οινοποίησης και ελαχιστοποιώντας τις άσκοπες παρεμβάσεις. «Το οινοποιείο χτίζεται σε 6 επίπεδα υποστηρίζοντας τη φυσική πορεία της οινοποίησης», είπε η Θεοδώρα Ρούβαλη. Με άλλα λόγια, ένα οινοποιείο πρωτοποριακό για τα δεδομένα της εποχής και απόλυτα εναρμονισμένο με τη φιλοσοφία της βιωσιμότητας πριν καν η περιβαλλοντική συνείδηση γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της οινοποίησης. Εκεί γεννήθηκε το Ασπρολίθι. Κυκλοφόρησε στην αγορά την ίδια χρονιά και συζητήθηκε παντού: από τα οινικά πηγαδάκια έως κάθε σοβαρό οινικό κύκλο. Ήταν ένα κρασί από ροδίτη, αλλά ορεινό, που συμπύκνωνε το βάθος και την αυστηρότητα της περιοχής· αποτέλεσμα μιας οινοποίησης ακριβείας, που ανέβασε τον πήχη ψηλά για την εποχή.

Ευτυχώς, ο εγχώριος και ο διεθνής οινικός τύπος δεν άργησαν να το ανακαλύψουν, επιβεβαιώνοντας την κλάση του. Αυτό όμως ήταν μόνο η αρχή. Το όραμα του Άγγελου Ρούβαλη ενέπνευσε τους αμπελουργούς της περιοχής, ωθώντας τους στην καλλιέργεια παλαιών ελληνικών αλλά και σπουδαίων διεθνών ποικιλιών. Παράλληλα, η συμβολή του παραγωγού στην εξωστρέφεια και τη νομοθεσία του ελληνικού κρασιού υπήρξε καθοριστική. Το ίδιο ίσχυσε και για τις συνέργειες με τον τουρισμό υψηλών προδιαγραφών και τη γαστρονομία. Αυτές μπήκαν σε συστηματικό πλαίσιο, λειτουργώντας συμπληρωματικά στην ανάδειξη των κρασιών της ορεινής Αιγιάλειας, αλλά και του ίδιου του τόπου.

Με προσεκτικά και καλοσχεδιασμένα βήματα, η αποτελεσματική, αν και εν πολλοίς χαμηλών τόνων, και άρτια διαδρομή του Άγγελου Ρούβαλη κατάφερε να επανασυστήσει τον «ταπεινό» και παρεξηγημένο ροδίτη στο οινόφιλο κοινό. Παράλληλα, ενέπνευσε και άλλους οινοπαραγωγούς να ασχοληθούν συστηματικά μαζί του.

Τόπος στη νέα γενιά, αλλά με βαθιές ρίζες

Μετά από περίπου 35 χρόνια επιτυχούς παρουσίας, η σκυτάλη περνάει στη Θεοδώρα Ρούβαλη. Κατόπιν σπουδών οινολογίας στην Ελλάδα και μεταπτυχιακού αμπελουργίας στη Γαλλία, το πάθος της για το κρασί την οδήγησε σε ένα ταξίδι στις σημαντικότερες αμπελουργικές περιοχές του κόσμου ―από τη Χιλή και τη Νέα Ζηλανδία έως τη Βουργουνδία και το Μπορντό―, χτίζοντας ένα ισχυρό οικοδόμημα εμπειριών πλάι σε σπουδαίους οινοποιούς.

Με συνοδοιπόρο και συνεργάτη τον σύντροφό της, Antonio Ruiz, αναλαμβάνουν να εξελίξουν το όραμα του ιδρυτή της οινοποιίας Rouvalis, μέσα από ένα πρίσμα δημιουργικής ανανέωσης, αλλά με σεβασμό στην παράδοση και την αμπελοοινική κληρονομιά του τόπου. Αυτό ακριβώς κατέδειξε και η παρουσίασή της Θεοδώρας, με αφορμή τα 35 χρόνια του κρασιού Ασπρολίθι: τη βαθιά σύνδεση και γνώση του τόπου της, αλλά και τη δίψα της για εξέλιξη.

Έτσι, η κα Ρούβαλη ανανεώνει τη γκάμα και τις ετικέτες, δημιουργεί ιδιόκτητο αμπελώνα στο Σύρραχο στα 1.000 μέτρα και επενδύει σε πειραματικές καλλιέργειες με επτά κλώνους ροδίτη και ανάλογες οινοποιήσεις, π.χ. σε αμφορείς, στοχεύοντας στην premium κατηγορία. Όσο για το Ασπρολίθι, η στρατηγική παραμένει, αλλά εστιάζει στην εξέλιξη και την καθαρότερη έκφραση του τερουάρ του τόπου του. «Το Ασπρολίθι προέρχεται από επτά micro-terroirs και ενσωματώνει τις διαφορετικές εκφράσεις τους, με στόχο τη διαρκή εξέλιξη και όχι την αλλαγή», υποστηρίζει.

«Ηρωική» αμπελουργία με διεθνή σφραγίδα

Μιλώντας, μάλιστα, για τον ορεινό αυτόν τόπο, η οικογένεια Ρούβαλη δίκαια χαρακτηρίζει την αμπελουργία εκεί «ηρωική». Μόνο τυχαία δεν είναι η πιστοποίηση του οινοποιείου από τον διεθνή οργανισμό CERVIM (Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Προώθησης της Ορεινής Αμπελουργίας), αποτελώντας το πρώτο στην Ελλάδα που την έλαβε. Η Θεοδώρα τονίζει πως «το συγκεκριμένο τερουάρ δίνει τη δυνατότητα, παρόλες τις δυσκολίες και τις τεράστιες προκλήσεις λόγω κλιματικής αλλαγής, να παραχθούν κρασιά με σχετικά χαμηλό ακόμα αλκοόλ, με φρεσκάδα και δροσιστική οξύτητα, που είναι και αυτό που αναζητούν πλέον οι καταναλωτές». Ωστόσο, στο απαιτητικό τερέν της Ορεινής Αιγιάλειας η χειρωνακτική καλλιέργεια είναι μονόδρομος, διπλασιάζοντας το κόστος παραγωγής, ενώ η στρεμματική απόδοση είναι υποπολλαπλάσια σε σύγκριση με τους πεδινούς αμπελώνες. Πρόκειται για παραμέτρους που οι καταναλωτές, μέχρι και επαγγελματίες του χώρου, συχνά αγνοούν, παραβλέποντας τον μόχθο και τις αντίξοες συνθήκες κάτω από τις οποίες γεννιέται το κρασί εκεί. Έτσι, η σημαντική αυτή διάκριση αναγνωρίζει και επισφραγίζει την προσήλωση της οικογένειας Ρούβαλη στην ανάδειξη του ιδιαίτερου αυτού οικοσυστήματος.

Ένα κρασί που προκαλεί τον χρόνο και όσους το αμφισβητούν

Φτάνοντας στο «διά ταύτα», η κάθετη δοκιμή του «Ασπρολίθι» ―από την τρέχουσα εσοδεία μέχρι και δέκα χρονιές πίσω― που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εν λόγω τιμητικής παρουσίασης, ήταν αποκαλυπτική. Ένα κρασί που στα μάτια της αγοράς προορίζεται για άμεση κατανάλωση έδειξε τα «δόντια» του στον χρόνο. Απέδειξε πόσο άδικο είναι να καταναλώνεται αποκλειστικά φρέσκο, κι ας είναι απολαυστικό και στη νεότητά του. Οι εντυπώσεις κορυφώθηκαν φτάνοντας στο Ασπρολίθι 2016, του οποίου η εξέλιξη εντυπωσίασε, καθώς το άγγιγμα του χρόνου λειτούργησε ευεργετικά, δίνοντάς του, πραγματικά, μια άλλη διάσταση.

Ασπρολίθι 2016, ΠΟΠ Πάτρα

Η αργή και σταθερή ωρίμαση των σταφυλιών οδήγησε το 2016 σε έναν εξαιρετικά πρώιμο τρύγο, κάτω από ξηροθερμικές συνθήκες και μειωμένες βροχοπτώσεις. Το Ασπρολίθι δεκαετίας και ο ορεινός ροδίτης του ξεδιπλώνουν σήμερα με χάρη μια πολυπλοκότητα και μια δυναμική στον χρόνο, την οποία η ηλικία αποκαλύπτει αναπάντεχα: συμπυκνωμένα αρώματα αποξηραμένης λεμονόφλουδας, τονισμένη ορυκτότητα, υφάλμυρη αίσθηση και επίγευση διαρκείας!

Ασπρολίθι 2021, ΠΟΠ Πάτρα

Η συμπύκνωση και η δομή υπερέχουν στη χρονιά του 2021. Οι συνθήκες ακραίας ξηρασίας και ανομβρίας ζόρισαν το αμπέλι, αν και στο τέλος ο τρύγος χαρακτηρίστηκε φυσιολογικός. Το υφάλμυρο και ορυκτό στοιχείο στο κρασί αυτό είναι ακόμα πιο έντονο, ενώ το φρούτο περνάει σε μια πιο ώριμη διάσταση.

Ασπρολίθι 2022, ΠΟΠ Πάτρα

Ένας πρώιμος τρύγος, με φθινοπωρινές βροχές που βοήθησαν τον ροδίτη και οδήγησαν σε μια πολύ καλή ωρίμαση, αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στο ποτήρι. Αρώματα από μοσχολέμονο, λεμόνι και γκρέιπφρουτ αναδύονται, χωρίς να απουσιάζει ο ορυκτός χαρακτήρας. Φαίνεται πως τα πρώτα σημάδια παλαίωσης κάνουν δειλά την εμφάνισή τους σε αυτό το τετράχρονο Ασπρολίθι, το οποίο ξεκινά να δείχνει τις δυνατότητές του απέναντι στον χρόνο, υπενθυμίζοντας πόσο άδικο είναι να θεωρείται κρασί άμεσης κατανάλωσης.

Ασπρολίθι 2023, ΠΟΠ Πάτρα

Το 2023 ήταν μια ιδιαίτερα όψιμη χρονιά, με έντονες βροχοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες την άνοιξη, αλλά και ανομβρία αργά στον κύκλο ανάπτυξης. Τα σταφύλια έφτασαν σε άριστη ωριμότητα και διατήρησαν πολύ καλή οξύτητα. Αρώματα πράσινου μήλου και άγουρου πεπονιού, δροσιστική οξύτητα και ελαφρά ορυκτότητα χαρακτηρίζουν ένα κρασί που ο χρόνος δεν φαίνεται να το έχει αγγίξει ακόμα.

Ασπρολίθι 2024, ΠΟΠ Πάτρα

Ο πρώιμος τρύγος, οι καύσωνες και η ξηρασία του 2024 δυσκόλεψαν τη διαχείριση, καθιστώντας το Ασπρολίθι αυτής της χρονιάς λιγότερο εκφραστικό σε σχέση με των προηγούμενων. Παρά τις δυσκολίες, το κρασί χαρακτηρίζεται από διακριτικά λεμονάτα αρώματα, ορυκτότητα και ανάλαφρο χαρακτήρα, στην περίπτωση αυτή ιδανικό για άμεση κατανάλωση (δυο, όμως, χρόνια μετά την εσοδεία του).

Ασπρολίθι 2025, ΠΟΠ Πάτρα

Προερχόμενο από μια εσοδεία με φυσιολογικές συνθήκες, χωρίς ακραία φαινόμενα και με πολύ καλή ωρίμαση, το Ασπρολίθι 2025 είναι εξαιρετικά ισορροπημένο σε όλες τις παραμέτρους του και αναλόγως εκφραστικό. Τα διακριτικά, αλλά κρυστάλλινης καθαρότητας αρώματα λεμονάτου φρούτου, η τονισμένη οξύτητα και το σχετικά χαμηλό αλκοόλ (12%) προσφέρουν ένα φρέσκο, δροσιστικό και ελαφρύ κρασί, η οξύτητα του οποίου υπόσχεται καλό ταξίδι για μερικά ακόμα χρόνια.