Η καλλιεργητική περίοδος του 2024 στη Νάουσα είχε ξηροθερμικά φαινόμενα που χαρακτηρίστηκαν ως πρωτοφανή, τόσο σε διάρκεια, όσο και σε ένταση. Ο χειμώνας ήταν ζεστός και τα χιόνια λιγοστά. Η άνοιξη είχε μεν κάποιες βροχές, αλλά μη ικανές να αντισταθμίσουν τη συνολικά εξαιρετικά μειωμένη βροχόπτωση, σε σχέση με το μέσο όρο των τελευταίων 20 ετών. Τα σταφύλια ωρίμασαν περί τις τρεις εβδομάδες νωρίτερα, καθιστώντας τον τρύγο του 2024 έναν από τους πρωιμότερους των τελευταίων δεκαετιών. Αυτός δε του ξινόμαυρου θεωρήθηκε ως ο πρωιμότερος όλων των καταγραφών. Μια βροχή στα τέλη Αυγούστου συνετέλεσε στην επαναφορά των θερμοκρασιών κατά τον τρύγο σε σχετικά φυσιολογικές τιμές. Όπως είναι φυσικό, λόγω της ανομβρίας και των ψηλών θερμοκρασιών, τα αμπέλια αντιμετώπισαν μειωμένη πίεση από μυκητολογικές ασθένειες. Κερδισμένες βγήκαν, κυρίως, οι σκουρόχρωμες ποικιλίες και ιδίως το ξινόμαυρο, που έδωσε χυμό με εξαιρετική αρωματική ένταση και εύρος χαρακτήρων. Μιλώντας για ποιότητα, το 2024 αποτέλεσε μια εξαιρετική εσοδεία για τη Νάουσα.
Το 2023 ήταν μια πολύ καλή έως εξαιρετική εσοδεία για τον αμπελώνα της Νάουσας και την ποιότητα των κρασιών του. Το ξινόμαυρο και οι υπόλοιπες ποικιλίες έδωσαν καρπό ιδιαίτερα καλής ποιότητας. Το πολύ καλό αυτό αποτέλεσμα εδράστηκε στη χαμηλότερη παραγωγή, αλλά κυρίως στις καλές συνθήκες κατά τη διάρκεια της ωρίμασης, ιδίως από τον Αύγουστο και έπειτα. Τα φυτά είχαν σχετικά λίγα σταφύλια, οπότε και το χρόνο να τα οδηγήσουν στην επιθυμητή τεχνολογική ωρίμαση, που συνοδεύτηκε και με ανάλογη φαινολική. Μείωση στην ποσότητα παραγωγής, λόγω ψηλών θερμοκρασιών που ζόρισαν τα αμπέλια, οδήγησε σε χαμηλότερη καρποφορία. Ένα άλλο πρόβλημα που ταλάνισε τη Νάουσα κατά την εσοδεία του 2023 ήταν οι καταστροφές από πουλιά, καθώς λόγω της ζέστης, των πυρκαγιών που έπληξαν τη Βόρεια Ελλάδα και της εγκατάλειψης των καλλιεργειών μεγάλος πληθυσμός τους μετατοπίστηκε εκεί από άλλες περιοχές. Ευτυχώς, το 2023 η Νάουσα δεν αντιμετώπισε ιδιαίτερο πρόβλημα με τον περονόσπορο. Έτσι, τα κρασιά της ζώνης, κυρίως τα ΠΟΠ Νάουσα, αλλά και αυτά με το ξινόμαυρο ως βασική τιους ποικιλία, χαρακτηρίστηκαν από χρωματική, αρωματική και γευστική συμπύκνωση, μέτριο προς ψηλό αλκοολικό βαθμό και ώριμες τανίνες.
Ευνοημένη είναι η Νάουσα το 2023, με τα ομώνυμα κρασιά της να έχουν βαθύ χρώμα, πλούσια αρώματα και συμπυκνωμένο στόμα με αρκετό αλκοόλ και ώριμες τανίνες. Εκτιμώνται ως πολύ καλά, στο όριο του εξαιρετικού, αποτέλεσμα ιδιαίτερα ικανοποιητικής ωρίμασης και ενός χαμηλών αποδόσεων τρύγου, που έγινε υπό καλές καιρικές συνθήκες.
Όψιμη ήταν η αμπελουργική χρονιά του 2022 στη Νάουσα. Ο χειμώνας ήταν ψυχρός, με χιόνια στις βουνοκορφές και περιόδους βροχής. Έτσι, ο υδροφόρος ορίζοντας εμπλουτίστηκε επαρκώς. Η άνοιξη σχεδόν μέχρι τα μέσα της ήταν αρκετά ψυχρή, επίσης, και η έκπτυξη οφθαλμών καθυστέρησε (οψίμισε), αλλά η άνθιση ήρθε κανονικά. Οι πολλές βροχές κατά τη διάρκεια και κυρίως στα τέλη του καλοκαιριού και οι ακόμα μεγαλύτερου ύψους βροχοπτώσεις στις αρχές Σεπτεμβρίου πίεσαν τις όψιμες ποικιλίες και ιδιαίτερα το ξινόμαυρο, τουλάχιστον σε κάποια αμπελοτόπια. Γιατί έτσι ευνοήθηκε ο περονόσπορος, επηρεάζοντας την ποσότητα και σε αρκετές περιπτώσεις και την ποιότητα της παραγωγής τους. Εξαιρουμένων αυτών, ο Σεπτέμβριος είχε χαμηλές θερμοκρασίες τη νύχτα, ηλιοφάνεια την ημέρα και ήπιο βόρειο άνεμο και βοήθησε στην καλή ποιότητα των σταφυλιών, η υγιεινή των οποίων ήταν εξαιρετική, αποτέλεσμα μιας, τελικά, τυπικής καιρικά και ανά εποχή αμπελουργικής χρονιάς. Τα κρασιά του 2022 έχουν καλό αρωματικό δυναμικό, αρκετό αλκοόλ, σχετικά χαμηλή οξύτητα (αλλά πιο ψηλό pH από της εσοδείας 2021) και μέτρια προς καλή φαινολική ωρίμαση, αποτέλεσμα μιας καλής εσοδείας.
Πολύ καλές έως εξαιρετικές, οι Νάουσες 2022 είναι αρωματικές και ευχάριστες, με καλό φαινολικό προφίλ, ικανοποιητικό αλκοόλ, αλλά κάπως χαμηλή οξύτητα, λόγω οψιμότητας και ψηλών θερμοκρασιών κατά την ωρίμαση. Αρκετά από τα κρασιά θα εξελιχθούν όμορφα μέσα στο χρόνο, καθώς ο υγιής καρπός ήταν ο κανόνας αυτής της εσοδείας.
Ζεστός ο χειμώνας στη Νάουσα, με βροχοπτώσεις κυρίως κατά τον Ιανουάριο, οδήγησε στην άνοιξη του 2021, με ψυχρούς τους πρώτους δύο μήνες της και λίγες βροχοπτώσεις. Αποτέλεσμα ήταν μια όψιμη, κατά 15 περίπου μέρες, έκπτυξη οφθαλμών (η οψίμιση συνεχίστηκε ως τον περκασμό). Ο ζεστός και σχετικά ξηρός Μάιος απέτρεψε την εμφάνιση περονοσπόρου, ενώ οι σχετικά ψηλές θερμοκρασίες και οι αρκετές βροχοπτώσεις του Ιουνίου οδήγησαν σε έντονη βλαστική ανάπτυξη και αυξημένο μέγεθος σταφυλιών. Το υπόλοιπο καλοκαίρι ακολούθησε ιδιαίτερα ζεστό, μέρα και νύχτα, οπότε στρέσαρε τα φυτά, που καθυστέρησαν να ωριμάσουν. Μερικό αντιστάθμισμα έφερε ο ιδανικός για την ωρίμαση των όψιμων ποικιλιών Σεπτέμβριος, τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του, επιταχύνοντας τους ρυθμούς. Στο δεύτερο μισό του η διαφορά ημερήσιων και νυχτερινών θερμοκρασιών έγινε πολύ αισθητή, ενώ εμφανίστηκαν κάποιες ευεργετικές φθινοπωρινές βροχές. Ως τελευταία ποικιλία που τρυγήθηκε, ευτυχώς προ των παρατεταμένων βροχών (από 05/10), το ξινόμαυρο ήταν ιδιαιτέρως ευνοημένο και ωρίμασε καλά, αν και κατά τόπους χρειάστηκε αραίωση φορτίου για την επίτευξη των επιθυμητών αποδόσεων.
Πολύ καλές έως ξεχωριστές, οι Νάουσες της όψιμης εσοδείας 2021 έχουν ισορροπία ανάμεσα σε ταννίνες-οξύτητα και αλκοόλ. Αν και η ζέστη στρέσαρε τα αμπέλια, το σταφύλι ωρίμασε καλά, αφού ο Σεπτέμβριος ήταν ευνοϊκός. Κυρίαρχη παρατονία η λίγο αυξημένη παραγωγικότητα.
Το 2020 η Νάουσα είχε σχετικά ζεστό χειμώνα με λίγες βροχές και άνοιξη με χαμηλές θερμοκρασίες και αρκετές βροχοπτώσεις. Η μεγάλη διάρκεια της ανθοφορίας οδήγησε σε σταφύλια με σχετική ανομοιομορφία. Το καλοκαίρι είχε αρκετές βροχές μικρού όγκου, αλλά στιγματίστηκε από μια ισχυρή καταιγίδα στις αρχές Αυγούστου. Η ωρίμαση των σταφυλιών έγινε κάτω από ιδανικές συνθήκες. Στα τέλη δε του Σεπτεμβρίου παρατηρήθηκε επαναφορά στο κλασικό μοτίβο της περιοχής: βραδινές θερμοκρασίες με ραγδαία πτώση. Τα σταφύλια συγκομίστηκαν υγιή, με όλες τις ποικιλίες να παρουσιάσουν καθυστέρηση στην ωρίμασή τους, διατηρώντας έντονα αρώματα και καλή οξύτητα. Τα κρασιά των πρώιμων ανοιχτόχρωμων ποικιλιών είναι λιγότερο υψηλόβαθμα. Το ξινόμαυρο είχε πολύ καλή ποιότητα, ενώ οι πιο πρώιμες σκουρόχρωμες ποικιλίες εξαιρετική.
Ελαφριές και αρωματικές, οι πολύ καλές Νάουσες του ’20 είναι από νωρίς ευχάριστες, αφού δεν έχουν πολύ στιβαρές τανίνες, αλλά η αρκετά καλή οξύτητά τους θα τις βοηθήσει στο χρόνο. Τη διατήρησαν τα υγιή σταφύλια του ξινόμαυρου, παρότι ωρίμασαν όψιμα κι ανομοιόμορφα.
Οι καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια του περκασμού και της ωρίμασης των σταφυλιών εντός του 2019 ήταν καλές για τον αμπελώνα της Νάουσας, με την καλοκαιρινή ζέστη να μην φτάνει σε ακραίες θερμοκρασίες και με τις ελάχιστες βροχοπτώσεις να αποδεικνύονται ευνοϊκές. Η διαφορά ημερήσιας και νυχτερινής θερμοκρασίας βοήθησε τις ποικιλίες να διατηρήσουν την οξύτητά τους και να ωριμάσουν επαρκώς φαινολικά. Το ξινόμαυρο απέκτησε εξαιρετικά αρώματα, πολύ καλό χρώμα και ανάλογες τανίνες, ενώ κάποια προβλήματα στην ωρίμασή του εμφανίστηκαν μόνο κατά περιοχές και όχι γενικευμένα. Παρόμοια καλά ήταν και τα χαρακτηριστικά των κρασιών από τις πρώιμες σκουρόχρωμες ποικιλίες, που διατήρησαν και την οξύτητά τους. Οπότε, μιλώντας για το 2019 αναφερόμαστε σε εξαιρετική εσοδεία για την περιοχή και τα κρασιά της.
Οι Νάουσες του 2019 είναι απόλυτα ισορροπημένες, με τη φρουτώδη οξύτητα και τις γεμάτες φινέτσα τανίνες τους να ξεχωρίζουν. Ήρθαν ως αποτέλεσμα του καλού καιρού και των έντονων διαφορών στις θερμοκρασίες ημέρας/νύχτας καθ’ όλο το καλοκαίρι, οι οποίες ωρίμασαν ολοκληρωτικά το ξινόμαυρο.
Παρότι το 2018 ήταν μια δύσκολη εσοδεία για τη Νάουσα, το αποτέλεσμα υπήρξε εξαιρετικό. Η έναρξη του βιολογικού κύκλου της αμπέλου έγινεπρώιμα, λόγω των ψηλών θερμοκρασιών της άνοιξης. Οι δε αυξημένες βροχοπτώσεις στις αρχές καλοκαιριού και κατά τον Ιούλιο ταλαιπώρησαν τα αμπέλια και ιδίως αυτά των ανοιχτόχρωμων ποικιλιών. Όμως, η απουσία καύσωνα, οι ευνοϊκές ημερήσιες θερμοκρασίες και οι σχετικά χαμηλές νυχτερινές θερμοκρασίες του Αυγούστου οδήγησαν το ξινόμαυρο σε πλούσια συγκέντρωση σακχάρων, ψηλή οξύτητα και καλή φαινολική ωρίμαση. Τα κρασιά του 2018 έχουν στο σύνολό εξαιρετικά αρώματα, είναι υψηλόβαθμα και διαθέτουν καλή οξύτητα και ανάλογο φαινολικό δυναμικό.
Η οξύτητα και οι στιβαρές τανίνες που διαθέτουν οι έντονα αρωματικές Νάουσες του 2028 τούς εξασφαλίζουν τουλάχιστον μία δεκαετία παλαίωσης. Το ξινόμαυρο ωρίμασε αργά και σχεδόν ιδανικά, παρότι αμπελουργικά η χρονιά είχε ξεκινήσει μάλλον στραβά…
Χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα εκτυλίχθηκε ο βλαστικός κύκλος της αμπέλου στη Νάουσα το 2017. Ο χειμώνας ήταν βροχερός και ψυχρός, το ξεκίνημα της άνοιξης ζεστό, ενώ κατά τη διάρκεια της ωρίμασης η διαφορά ημερήσιας με νυχτερινή θερμοκρασία μεγάλη. Οπότε, η ωρίμαση όλων των ποικιλιών ευνοήθηκε από τις καιρικές συνθήκες. Η εσοδεία 2017 ήταν εξαιρετική, με σταφύλι που διέθετε έντονη εκχυλισιμότητα ανθοκυανών και καλές τανίνες. Τα κρασιά του 2017 χαρακτηρίζονται για τη δυνατότητα που έχουν για μακρά και καλή παλαίωση.
Έξοχες οι Νάουσες του 2017, είναι σχεδόν κορυφαίες! Βαθύχρωμες, με νόστιμες τανίνες, ανάλογη οξύτητα και αρκετό αλκοόλ, απέδειξαν το ρητό «βαρύς χειμώνας καλή σοδειά». Ο βλαστικός κύκλος ήταν ομαλός και η ωρίμαση ευνοήθηκε από ένα καλοκαίρι με διαφορές θερμοκρασιών μεταξύ ημέρας/νύχτας.
Ο χειμώνας στη Νάουσα ήταν άνυδρος και ζεστός, ενώ η άνοιξη του 2016 βροχερή, αλλά με κανονικές θερμοκρασίες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια παρατεταμένη άνθιση. Το μετρίως ζεστό καλοκαίρι ήταν, ταυτόχρονα, σχετικά ξηρό και ο Σεπτέμβριος αρκετά βροχερός. Ωστόσο, οι περισσότερες ποικιλίες είχαν ήδη ωριμάσει και τρυγηθεί πρωιμότερα σε σχέση με άλλες χρονιές. Το ξινόμαυρο στάθηκε, επίσης, τυχερό και τρυγήθηκε και αυτό ώριμο, αφότου σταμάτησαν οι βροχές. Τα κρασιά του 2016 είναι βαθύχρωμα και έχουν πολύ καλή οξύτητα και ώριμες τανίνες. Αυτό ισχύει ανεξαρτήτως ποικιλίας, ομοίως και για την εμβληματική ποικιλία της περιοχής, δηλαδή το ξινόμαυρο.
Πολλές είναι οι διαφορές στις Νάουσες αυτής της χρονιάς, αφού κάποιες είναι εξαιρετικά βαθύχρωμες με ώριμες τανίνες και πολύ καλή οξύτητα, ενώ άλλες δεν άγγιξαν καν παρόμοια επίπεδα. Αυτοί που τρύγησαν μετά τις βροχές του Σεπτεμβρίου κέρδισαν το στοίχημα της υπομονής.
Το 2015 ξεκίνησε με αυξημένα υδατικά αποθέματα και με κανονικές θερμοκρασίες στη Νάουσα, χαρακτηριστικά που διατηρήθηκαν έως τα μέσα της άνοιξης. Στα τέλη της η απουσία βροχών και ο ξηρός καιρός περιόρισαν τον κίνδυνο προσβολής των αμπελώνων από μύκητες. Ασυνήθιστα θερμές ήταν οι αρχές Σεπτεμβρίου. Η ποιότητα του σταφυλιού των πρώιμων ποικιλιών ήταν εξαιρετική. Τα κρασιά από αυτές έχουν καλό χρώμα, τυπικά ποικιλιακά αρώματα, ενώ ειδικά τα ερυθρά έχουν ώριμες και μαλακές τανίνες. Το ξινόμαυρο παρουσίασε καθυστερημένη ωρίμαση, λόγω βροχοπτώσεων στα τέλη του Σεπτεμβρίου, αλλά η υγεία των σταφυλιών ήταν πολύ καλή. Έτσι, τα κρασιά έχουν έντονα αρωματικό χαρακτήρα με και μαλακό στόμα νόστιμο φρούτο. Με άλλα λόγια, το 2015 ήταν πολύ καλή εσοδεία για τον αμπελώνα της Νάουσας.
Μαλακές, φρουτώδεις και σχετικά ελαφριές είναι οι, εντέλει, πολύ καλές Νάουσες του 2015, με όμορφα μάλιστα αρώματα, παρότι η ωρίμαση του ξινόμαυρου καθυστέρησε μαρτυρικά, κυρίως λόγω βροχοπτώσεων στα τέλη του Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, η υγιεινή του σταφυλιού δεν επηρέαστηκε.
Στη Νάουσα ο χειμώνας ήταν ήπιος, η άνοιξη βροχερή και το καλοκαίρι του 2014 δροσερό, με ήπιες θερμοκρασίες. Τη θερινή, όμως, περίοδο υπήρξαν μεμονωμένες και περιστασιακές χαλαζοπτώσεις, ταυτόχρονα με ασθένειες της αμπέλου. Το φθινόπωρο οι βροχές και οι σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες καθυστέρησαν την ωρίμαση των σταφυλιών. Η ποιότητα των κρασιών από πρώιμες ποικιλίες ήταν καλή, ενώ τα ερυθρά κρασιά των όψιμων ποικιλιών είχαν καλό χρώμα, μαλακές τανίνες και χαμηλότερο του αναμενομένου αλκοολικό τίτλο.
Μέτριες είναι οι Νάουσες του 2014, ελαφριές σε αλκοόλ και με άγουρες τανίνες, που δεν πρόκειται να αλλάξουν με υπολογίσιμη παλαίωση. Ένα ζημιογόνο χαλάζι το καλοκαίρι οδήγησε τον καρπό σε ασθένειες, ο δε κρύος Σεπτέμβριος καθυστέρησε την ωρίμασή του σπάζοντας και τα νεύρα των παραγωγών.
Ψηλές ήταν οι θερμοκρασίες στην αρχή της βλαστικής περιόδου της αμπέλου το 2013 στη Νάουσα και αυξημένα τα υδατικά αποθέματα. Οι αρχές του καλοκαιριού είχαν βροχοπτώσεις και κανονικές θερμοκρασίες, ενώ μία ισχυρή χαλαζόπτωση δυσκόλεψε τους καλλιεργητές. Η απουσία, όμως, θερμικού στρες συνέβαλε στη διατήρηση τόσο των πρωτογενών αρωμάτων των ποικιλιών, όσο και της οξύτητάς τους.
Οι Νάουσες του 2013 είναι εξαίρετες, με υποδειγματικά πρωτογενή αρώματα, τυπικότητα, πολύ καλή οξύτητα, ώριμες τανίνες και αλκοόλ σε ισορροπία με αυτές. Όλα αυτά λόγω απουσίας καυσώνων και ιδανικών, γενικώς, καιρικών συνθηκών, με εξαίρεση μια αναπάντεχη και ισχυρή θερινή χαλαζόπτωση.
To βασικό χαρακτηριστικό της εσοδείας 2012 όσον αφορά τον καιρό στην Νάουσα ήταν η αντίθεση μεταξύ των συνθηκών άνοιξης και καλοκαιριού, η παρατεταμένη ανομβρία και οι ψηλές θερμοκρασίες του οποίου καταπόνησαν πολλούς αμπελώνες. Ωστόσο, όπου υπήρξε η δυνατότητα καθυστέρησης του τρύγου, όπως στους αμπελώνες με ξινόμαυρο, τα αποτελέσματα ήταν εξαιρετικά. Τα ερυθρά κρασιά ξινόμαυρου Νάουσας του 2012 έχουν πολύ καλό χρώμα, καλή δομή και ανάλογο δυναμικό παλαίωσης, οπότε η εσοδεία θεωρήθηκε πολύ καλή για την περιοχή.
Οι όψιμες ποικιλίες και δη το ξινόμαυρο βγήκαν ευνοημένες από αυτή την εσοδεία. Βαθύχρωμες, στρογγυλές, βελούδινες και συνολικά ιδιαίτερα καλές, οι Νάουσες χαρακτηρίζονται από πυκνές τανίνες και ψηλή οξύτητα. Μειωμένη ήταν η παραγωγή από το άνομβρο και θερμό καλοκαίρι που κούρασε τα αμπέλια.
Η εσοδεία 2011 ήταν εξαιρετική για τις πρώιμες ποικιλίες της Νάουσας και πολύ καλή για το όψιμο ξινόμαυρο.
Οι Νάουσες του 2011 είναι εντυπωσικά σκουρόχρωμες, αρωματικές, με υπέροχη οξύτητα, γενναιόδωρο αλκοόλ και νόστιμες τανίνες. Καμία έκπληξη, αφού ο καρπός ωρίμασε υποδειγματικά, ενώ η παραγωγή ήταν μειωμένη οδηγώντας σε υποχρεωτική συμπύκνωση.
Ήπιος ήταν ο χειμώνας στη Νάουσα, ενώ η άνοιξη του 2010 βροχερή. Ευτυχώς, κατά τους θερμούς και ξηρούς μήνες Ιούλιο και Αύγουστο δεν σημειώθηκαν ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι σκουρόχρωμες ποικιλίες έφτασαν σε πολύ καλή φαινολική ωρίμαση και τα κρασιά από αυτές είναι μέχρι και εξαιρετικά, με αρωματικό πλούτο και εκφραστικό στόμα. Τα δε λευκά έχουν έντονα αρώματα και δομική ισορροπία.
Αρωματικές, μετρίως υψηλόβαθμες και σχετικά μαλακές είναι οι Νάουσες του 2010 με, παραδόξως, έντονο και βαθύ χρώμα. Άνοιξη με αδιάβροχα, Αύγουστος με αντηλιακά και τρύγος με μπουφάν ήταν το σκηνικό που έδωσε σταφύλια με ζηλευτή οξύτητα αλλά όχι και αντίστοιχα σάκχαρα.