Μπορεί οι μετεωρολόγοι των ΜΜΕ να μιλούν για «κακοκαιρία» για το αμπέλι, όμως, το κρύο και οι βροχοπτώσεις τους χειμερινούς μήνες είναι ανάσες ζωής και μέρος ενός κανονικού βλαστικού κύκλου.

Η περίοδος από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026 ήταν αρκετά γενναιόδωρη σε βροχοπτώσεις, όχι μόνο όσον αφορά την ποσότητα του νερού που έπεσε και τον τρόπο που αυτό κατανεμήθηκε, αλλά και ως προς τη χρονική διασπορά του. Οι περισσότερες αμπελουργικές ζώνες, από το Αμύνταιο και τη Δράμα έως τις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη, παρουσιάζουν αύξηση του ύψους της βροχής κατά περίπου 25-30%, συγκριτικά με το αντίστοιχο διάστημα των δύο προηγούμενων ετών, που ήταν ιδιαιτέρως ξηρά. Με εξαίρεση μερικά, λίγα, πλημμυρικά φαινόμενα και μικρές διαβρώσεις αμπελουργικής γης, οι βροχές έφεραν αρκετό νερό, με ικανοποιητική ένταση, διάρκεια και ιδανικά διαστήματα διακοπής μεταξύ τους. 

Νερό: το θεμέλιο μιας ισορροπημένης χρονιάς

Τα φαινόμενα οδηγούν σε πλήρωση του υδροφόρου ορίζοντα και περισσότερη διαθεσιμότητα νερού την άνοιξη και το καλοκαίρι, όταν τα φυτά το χρειάζονται περισσότερο για τη σωστή φυσιολογική τους λειτουργία. Επίσης, έχουν ήδη βελτιωθεί τα αποθέματα των ταμιευτήρων, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα ποτίσματος όταν και όπου χρειάζεται, ώστε να μειωθεί το έντονο υδατικό στρες που επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα και την ποσότητα του παραγόμενου καρπού. Στις περιοχές, όπου το νερό είναι παραδοσιακά περιορισμένο και οι βασικές πηγές του έχουν πρόβλημα αλατότητας, η ποιότητα του διαθέσιμου νερού αναμένεται να βελτιωθεί και με χαμηλότερη σκληρότητα. Μάλιστα όπου υπήρξαν και χιονοπτώσεις, τα οφέλη είναι διπλά, καθώς το χιόνι είναι ένας ιδανικός τρόπος ποτίσματος: λιώνει αργά και ποτίζει σε βάθος χωρίς να διαβρώνει το έδαφος.

Κρύο: η απαραίτητη ξεκούραση της αμπέλου

Από την άλλη μεριά, ο χειμώνας 2025-2026, με τα έως τώρα δεδομένα, δείχνει να είναι σχετικά πιο ψυχρός από αυτούς των τελευταίων ετών. Οι μακροπρόθεσμες μετεωρολογικές προβλέψεις έδειχναν ότι η δραστηριότητα της La Niña και της πολικής δίνης θα επηρεάσουν έμμεσα την ανατολική Μεσόγειο, δίνοντας κάποιες ψυχρές περιόδους, όπως πράγματι συνέβη, τουλάχιστον σε έναν βαθμό. Δεν καταγράφονται χαμηλές θερμοκρασίες ρεκόρ ούτε «ρωσικός χειμώνας» διαρκείας· παρατηρείται, όμως, το φαινόμενο των αρκετών ψυχρών διαλειμμάτων σε κατά τα άλλα μέτριας διάρκειας περιόδους ήπιας θερμοκρασίας. Με τον Φεβρουάριο, ακόμα, σε εξέλιξη και με πιθανότητες κάποιων περαιτέρω χαμηλών θερμοκρασιών, αρκετοί οινοποιοί της χώρας εμφανίζονται ικανοποιημένοι από τη ληθαργική περίοδο των αμπελιών. 

Ο λήθαργος της αμπέλου και τα οφέλη του

Το αμπέλι, ως πολυετές φυλλοβόλο φυτό, χρειάζεται ένα «βιολογικό διάλειμμα» για να μπορέσει να ολοκληρώσει σωστά τον ετήσιο κύκλο του. Ο λήθαργος στον οποίο πέφτει εξασφαλίζει προστασία του φυτού από τις χαμηλές θερμοκρασίες, εξισορροπεί τις ποσότητες των ορμονών και κάνει τους οφθαλμούς πιο ανθεκτικούς στο ενδεχόμενο ανοιξιάτικο ψύχος. Το κρύο του χειμώνα συμπληρώνει τις απαραίτητες ώρες ψύχους ώστε να σπάσει ο ενδογενής λήθαργος και να γίνει χρονικά σωστά και ομοιόμορφα το φούσκωμα των οφθαλμών την άνοιξη. Αν το κρύο δεν είναι αρκετό, πολλές φορές τα αμπέλια μπερδεύονται, με αποτέλεσμα να έχουμε πρώιμη έκπτυξη οφθαλμών, κάτι το οποίο τα αφήνει εκτεθειμένα στις πιθανές χαμηλές θερμοκρασίες της άνοιξης (βοριάδες, παγετοί). Πρωιμίζει, μάλιστα, τον βλαστικό κύκλο του φυτού, κάτι που μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες σε άνθιση και καρπόδεση, με ανάλογο αποτέλεσμα στην παραγωγή.

Το κρύο λειτουργεί ως φυσικό καθαρτικό του αμπελώνα

Το κρύο και, σε ένα βαθμό, οι βροχές του χειμώνα βοηθούν στη μείωση των πληθυσμών εντόμων που διαχειμάζουν (όπως η ευδεμίδα), περιορίζοντας τους πληθυσμούς που από μορφή νυμφών θα ξυπνήσουν την άνοιξη. Μικρότερη επίδραση ενδέχεται να έχουν στα σπόρια μυκήτων, τα οποία είναι πολύ πιο ανθεκτικά. Ωστόσο, η πιθανή απομάκρυνση τμημάτων του νεκρού εξωτερικού φλοιού (αποφλοίωση) μπορεί να είναι ευεργετική, καθώς εκεί συχνά φωλιάζουν παθογόνα. Με άλλα λόγια, ο μη κρύος χειμώνας εγκυμονεί περισσότερους μολυσματικούς κινδύνους από έναν κρύο χειμώνα, που δίνει στο αμπέλι ένα υγιές προβάδισμα, τουλάχιστον αρχικά.

Έτσι, εάν οι καιρικές συνθήκες της φετινής άνοιξης κινηθούν σε φυσιολογικά επίπεδα, ο ελληνικός αμπελώνας θα αφήσει πίσω του μία ιδιαίτερα δύσκολη διετία λειψυδρίας και θερμών χειμώνων. Όλα θα κριθούν στους επόμενους μήνες, εκεί όπου παραδοσιακά δοκιμάζεται κάθε αισιοδοξία.