Η υποψία για το ενδεχόμενο παγετού υπήρχε ήδη στη σκέψη των αμπελουργών του οροπεδίου της Μαντινείας από τις τελευταίες ημέρες του Απριλίου. Δηλαδή στις αρχές της 18^ης εβδομάδας του χρόνου, όταν οι θερμοκρασίες στην περιοχή φλέρταραν με τον 1°C. Αυτό που ήρθε, όμως, το ξημέρωμα του Σαββάτου 2 Μαΐου και στη συνέχεια, ως επισφράγισμα, το βράδυ της Κυριακής 3 προς Δευτέρα, επιβεβαίωσε τους χειρότερους εφιάλτες αμπελουργών και οινοποιών.

Το χρονικό της καταστροφής

Τη βροχή των προηγούμενων ημερών ακολούθησε ξαστεριά, πτώση της θερμοκρασίας και ψυχρό ρεύμα αέρα από τη χιονισμένη Ζήρεια, με αποτέλεσμα ο παγετός να καταστρέψει τους φρέσκους βλαστούς του μοσχοφίλερου Μαντινείας και τους βλαστούς του αγιωργίτικου της Νεμέας, όπου σε κάποιες περιπτώσεις είχε ήδη ξεκινήσει η καρπόδεση. Ήταν ένα έντονο φαινόμενο με μεγάλη διάρκεια, ειδικά το δεύτερο βράδυ.

Η έως τώρα εικόνα και οι διαφορές σε Μαντινεία και Νεμέα

Στη Μαντινεία η πληγή ήταν ουσιαστικά οριζόντια, καθώς αφορά όλη τη ζώνη, με εξαίρεση κάποιους λιγοστούς αμπελώνες με έντονη κλίση. Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως επηρεάστηκε το 90-95% των αμπελώνων.

Ωστόσο, το γεγονός ότι το μοσχοφίλερο είναι όψιμη ποικιλία και τα κλήματα βρίσκονταν σε πρωιμότερη φάση του βλαστικού κύκλου τους, περίπου δέκα ημέρες σε σχέση με τη Νεμέα, σημαίνει ότι οι τυφλοί, δευτερεύοντες οφθαλμοί δεν έχουν πληγεί στον ίδιο βαθμό με εκείνους του αγιωργίτικου στη Νεμέα. Ίσως, λοιπόν, καταφέρουν να δώσουν κάποιους ικανοποιητικούς καρπούς με νέους βλαστούς (κάτι που μοιάζει πιο δύσκολο στα πεδινά της Νεμέας, όπου οι τυφλοί οφθαλμοί είχαν σε μεγάλο βαθμό ήδη εκπτυχθεί).

Βέβαια, αυτές οι βλαστικές μονάδες που ελπίζουμε να «πετάξουν» είναι λίγες και σαφώς λιγότερο καρποφόρες από τις κύριες που καταστράφηκαν. Το αισιόδοξο σενάριο για τη Μαντινεία κάνει λόγο για μείωση της παραγωγής κατά 60%, ενώ μείωση άνω του 50% θεωρείται ήδη δεδομένη. Περισσότερα θα φανούν τις επόμενες εβδομάδες.

Στη Νεμέα ο παγετός έπληξε κυρίως τους πεδινούς αμπελώνες (κάμπος), αλλά και περιοχές όπως ο Ασπρόκαμπος (με εξαίρεση τα πλευρικά αμπέλια) και το Ψάρι. Αντίθετα, άφησε αλώβητα τα —πολλά— επικλινή αμπελοτεμάχια της Νεμέας, όπως στο Κούτσι. Άλλωστε, ανεξαρτήτως υψομέτρου, ο παγετός πλήττει περισσότερο μη επικλινείς περιοχές. Το θετικό στοιχείο είναι ότι τα αμπέλια που δεν επηρεάστηκαν αναμένεται να δώσουν, εκτός απροόπτου, παραγωγή καλής ποιότητας.

Τα μακροπρόθεσμα δεινά

Αυτό που προβληματίζει έντονα τους παραγωγούς είναι η επίπτωση της φετινής καταστροφής των οφθαλμών και στην παραγωγή του 2027. Οι πληροφορίες για αυτή βρίσκονται μέσα στους λανθάνοντες οφθαλμούς, οι οποίοι, τουλάχιστον στα πληγέντα αμπέλια της Νεμέας, φαίνονται σε ιδιαίτερα δυσμενή κατάσταση.

Όπως είναι φυσικό, τα αμπέλια θα αρχίσουν ―ή έχουν ήδη αρχίσει ― να «πετούν» βλαστούς από παντού, γεγονός που δημιουργεί μεγάλες απαιτήσεις σε καλλιεργητικές τεχνικές από έμπειρους αμπελουργούς, ως προς το ποιοι βλαστοί θα παραμείνουν και ποιοι θα πρέπει να αφαιρεθούν, ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για το 2026, αλλά και το αντίστοιχο για το 2027. Με δεδομένες αυτές τις απαιτήσεις και την έλλειψη ικανού αριθμού καταρτισμένων εργατών γης για τις απαραίτητες επεμβάσεις (αραίωση και ξεβλαστίσματα), οι δυσκολίες για τις δύο ζώνες είναι μεγάλες.

Φυσικά, επιπλέον πρόκληση αποτελεί και η διαχείριση των αγορών, οι οποίες θα περιμένουν του χρόνου τις ποσότητες στις οποίες είναι συνηθισμένες όσον αφορά τις ΠΟΠ Μαντινείες και Νεμέες. Ας μην ξεχνάμε ότι το μοσχοφίλερο και το αγιωργίτικο είναι δύο από τις τέσσερις σημαντικότερες ελληνικές τοποποικιλίες, τόσο για την Ελλάδα όσο και για τις αγορές του εξωτερικού, ενώ καλλιεργούνται σχεδόν αποκλειστικά στους τόπους τους, ιδίως το μοσχοφίλερο.