Η συζήτηση για κάθε εσοδεία αποτελεί κομβικό σημείο για τους αμπελώνες και τα κρασιά τους. Κανονικά, δεν περιορίζεται στην πρώτη εικόνα για την ποιότητά τους. Προσφέρει ενδείξεις ακόμα και για τις τιμές που θα φτάσουν στον καταναλωτή, καθώς και μια πρόγευση για τη μελλοντική πορεία και τις προοπτικές του αμπελώνα και, κατ’ επέκταση, της οινοπαραγωγής και δη για αυτήν της επόμενης χρονιάς. Δεν είναι σπάνιο, όμως, τα προβλήματα κάθε έτους να παρουσιάζονται με υπερβολικό έως δραματικό, πολλές φορές, τρόπο, δημιουργώντας εικόνα διαφορετική ―συνήθως πιο αρνητική― από αυτήν της πραγματικότητας. Ποια είναι, λοιπόν, η πραγματική εικόνα για τον τρύγο του 2025;

Αρκετές οι θετικές ειδήσεις

Η φετινή χρονιά φέρνει αρκετά καλά νέα για την ελληνική αμπελοκαλλιέργεια. Οι πρώτες εκτιμήσεις για τα κρασιά συγκλίνουν ότι το 2025 είναι μια πολύ καλή εσοδεία, με ορισμένες ζώνες να σημειώνουν εξαιρετικά αποτελέσματα.

Η λειψυδρία, που για μια ακόμη χρονιά αποτέλεσε κοινό χαρακτηριστικό στη νότια Ελλάδα, τα νησιά και τη Θράκη, φέτος ήταν πιο ήπια σε σύγκριση με το 2024, αφήνοντας αισιόδοξες ενδείξεις για ένα ακόμη καλύτερο 2026. Τα μειωμένα ποσοστά νερού συνεχίστηκαν και παρέμειναν η βασική αιτία μείωσης της ποσότητας παραγωγής, η οποία είχε, όμως, και θετική επίδραση, καθώς τα σταφύλια ανέπτυξαν πιο συμπυκνωμένο χυμό, στοιχείο που προδιαθέτει για κρασιά υψηλής ποιότητας με έντονο χαρακτήρα.

Οι θερμοκρασίες κινήθηκαν σε πιο ήπια επίπεδα σε σχέση με πέρυσι, με δροσερές καλοκαιρινές νύχτες, που ευνόησαν την αργή ωρίμαση των σταφυλιών και τη διατήρηση ψηλής οξύτητας. Η χαμηλή ατμοσφαιρική υγρασία λειτούργησε προστατευτικά και περιόρισε τις μυκητιασικές ασθένειες, με αποτέλεσμα σταφύλια σε πολύ καλή έως και εξαιρετική κατάσταση. Ευτυχώς, και οι προσβολές από άλλες ασθένειες και εχθρούς της αμπέλου, όπως η ευδεμίδα και το τζιτζικάκι, ήταν ελάχιστες και ελεγχόμενες.

Τρύγος ακριβής – ποσότητα με το σταγονόμετρο

Ο τρύγος του 2025 εξελίχθηκε σε πιο φυσιολογικούς ρυθμούς, με τις ποικιλίες να συγκομίζονται σταδιακά και χωρίς την πίεση της πρωτοφανούς πρωιμότητας του 2024, που θα μείνει στην ιστορία ως η χρονιά που «όλα τα σταφύλια ωρίμασαν σχεδόν ταυτόχρονα», προκαλώντας εγκεφαλικά στους οινολόγους. Ωστόσο, η μείωση στην ποσότητα παραγωγής συνεχίζει να αποτελεί πρόκληση, φτάνοντας σε ακραία επίπεδα σε περιοχές όπως η Σαντορίνη. Συνολικά, η πτώση είναι πιο ήπια από πέρυσι, δίνοντας λόγο για συγκρατημένη αισιοδοξία.

Το αμπέλι «θυμάται» και επιβιώνει

Όπως λέγεται, το αμπέλι διαθέτει «μνήμη». Τα τελευταία χρόνια, η μειωμένη βροχόπτωση το έχει αναγκάσει να προσαρμοστεί σταδιακά σε συνθήκες περιορισμένων υδάτινων πόρων. Η προσαρμογή αυτή εξελίσσεται και μακροπρόθεσμα, όπως γίνεται και όταν το φυτό αρχίζει να προετοιμάζεται για την παραγωγή κάθε επόμενης χρονιάς ήδη από την άνοιξη της προηγούμενης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πώς τα κλήματα ανταποκρίνονται στο λιγότερο νερό, μειώνοντας την καρποφορία τους. Πρόκειται για φυσικό μηχανισμό προστασίας που εξυπηρετεί τη διατήρηση της ζωτικότητάς τους και, τελικά, τη μακροχρόνια επιβίωσή τους.

Πάντως, κάποιες μελέτες μιλούν για έναν κύκλο λειψυδρίας επτά ετών που πιθανόν να πλησιάζει στο τέλος του, ανοίγοντας το δρόμο για μια περίοδο με περισσότερους διαθέσιμους υδάτινους πόρους. Το αναμενόμενο φαινόμενο La Niña στα τέλη του 2025, σε συνδυασμό με την ασθενέστερη πολική δίνη που μπορεί να φέρει, ίσως να προσφέρει ένα πολυπόθητο πιο βαρύ χειμώνα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ακόμα και τα περίφημα, αν και αμφιλεγόμενα, μερομήνια, που θεωρούνται παραδοσιακός τρόπος πρόβλεψης του καιρού, σημειώνουν πως όταν οι μέλισσες και οι σφήκες απουσιάζουν από τα τελάρα και τις κλούβες κατά τον τρύγο, πιθανόν φοβούνται ένα βαρύ χειμώνα που έρχεται. Επειδή αυτό συνέβη φέτος σε κάποιες περιοχές, ίσως έχουμε μερικούς ακόμα λόγους να αισιοδοξούμε για τις επόμενες εσοδείες —ή, ίσως, τελικά, όλα αυτά αποδειχθούν, απλώς, ευσεβείς πόθοι!

Μια πρώτη εικόνα τής εσοδείας ανά περιοχή

Στο Αμύνταιο, που έχει αναδειχθεί πλέον σε έναν από τους πιο προνομιακούς αμπελώνες της χώρας, η χιονοκάλυψη μπορεί να ήταν περιορισμένη σε σχέση με άλλες χρονιές, ωστόσο οι καίριες βροχοπτώσεις ―μεταξύ τους και εκείνες του Αυγούστου που έφεραν δροσιά― λειτούργησαν ευεργετικά για τα κλήματα. Η ποσότητα είναι ικανοποιητική, ενώ η ποιότητα παραγωγής διαγράφεται πολύ καλή για τις λευκές ποικιλίες και το ξινόμαυρο, με την εσοδεία να προμηνύεται πολύ καλή για τα κρασιά της ζώνης αυτής.

Η Νάουσα έδωσε και αυτή σταφύλια τουλάχιστον πολύ καλής ποιότητας και ο βλαστικός κύκλος ήταν, τελικά, στρωτός, παρότι πολλές καιρικές ανατροπές σημειώθηκαν το φθινόπωρο και την άνοιξη. Οι βροχοπτώσεις υπήρξαν και εκεί επαρκείς, ενώ οι δροσερές νύχτες, σε σύγκριση με τη θερμοκρασία των θερμών ημερών, δημιούργησαν εξαιρετικές συνθήκες για την ωρίμαση του καρπού. Τα σταφύλια ήταν πολύ νόστιμα και ο χυμός τους συμπυκνωμένος. Η ποσότητα της παραγωγής ήταν μέσα στο πλαίσιο του μέσου όρου και τα κρασιά αναμένονται πολύ καλά έως εξαιρετικά.

Στην Ξάνθη η ξηρασία έκανε και φέτος έντονη την παρουσία της, με το καλοκαίρι να κυλά χωρίς βροχοπτώσεις. Η ανακούφιση ήρθε, όπως και πέρυσι, από τις λίμνες και την άρδευση. Η ποιότητα του καρπού κρίνεται πολύ καλή, ενώ η ποσότητα παραμένει περιορισμένη, αν και εμφανώς βελτιωμένη σε σχέση με του 2024.

Στην Καβάλα και στη Δράμα οι βροχοπτώσεις αποδείχθηκαν πιο ευνοϊκές, σε σύγκριση με αυτές της Ξάνθης, δημιουργώντας καλύτερες συνθήκες για τα αμπέλια.

Στη Φθιώτιδα οι καιρικές συνθήκες κύλησαν ομαλά και όλα δείχνουν πως τα κρασιά θα είναι εξαιρετικά.

Στην Κεφαλονιά το καλοκαίρι κύλησε ήπια, με δροσερά βράδια που ευνόησαν τα αμπέλια. Ωστόσο, ο παγετός της 20^ής Απριλίου αποδείχθηκε καταστροφικός για την ποσότητα, περιορίζοντας σημαντικά την παραγωγή. Ο περιορισμένος καρπός που έδωσε η ρομπόλα είχε και μικρά τσαμπιά. Αντίθετα, η μαυροδάφνη (που είναι πιο όψιμη) απέδωσε ικανοποιητικά, ενώ και στις δύο αυτές ποικιλίες η ποιότητα του σταφυλιού είναι υψηλή και η ωρίμαση πολύ καλή.

Στη Σάμο, όπου τα αγριογούρουνα συνεχίζουν να αποτελούν μάστιγα για τα αμπέλια, η φετινή χρονιά δεν έφερε την αναμενόμενη ποσοτική αύξηση σε σύγκριση με το 2024, με την παραγωγή να κινείται στους ίδιους περίπου όγκους. Το βασικό, όμως, χαρακτηριστικό τής εσοδείας είναι το υψηλό ποιοτικό δυναμικό του καρπού, καθώς η απουσία καύσωνα τον Αύγουστο επέτρεψε την πιο σταδιακή ωρίμασή του σε σχέση με πέρυσι.

Στις Κυκλάδες τα σταφύλια ήταν ιδιαίτερα γευστικά, παρά τις ζημιές που προκάλεσε ο λίβας του Μαΐου. Στη Σαντορίνη, ειδικότερα, η ποσότητα παραγωγής ήταν και φέτος απογοητευτική και η χρονιά καταγράφεται και πάλι ως μία από τις πιο δύσκολες, σχεδόν σε ιστορικά επίπεδα. Εξάλλου, πρόκειται, πλέον, για εθνικό θέμα. Η ποιότητα, πάντως, παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα.

Στην Αττική το φετινό καλοκαίρι ήταν το τρίτο συνεχόμενο με λειψυδρία. Τα χιόνια του χειμώνα σημείωσαν και πάλι εκκωφαντική απουσία από το Λεκανοπέδιο, οπότε η περιοχή συνεχίζει να παλεύει με την επίμονη ξηρασία. Ανοιξιάτικοι παγετοί προκάλεσαν αρκετές ζημιές, ευτυχώς κατά τόπους, ενώ εδώ το τζιτζικάκι έκανε αισθητή την παρουσία του. Παρά τις δυσκολίες στην ποσότητα, η βροχή στα τέλη Ιουλίου αναζωογόνησε τα αμπέλια, συμβάλλοντας, τελικά, στην παραγωγή σταφυλιών εξαιρετικής ποιότητας. Άλλωστε, αν υπάρχει στη χώρα μας μία ανθεκτική και σκληροτράχηλη ποικιλία, αυτή είναι αναμφίβολα το σαββατιανό.

Στον κάμπο της Νεμέας ο διπλός παγετός, 19 προς 20 Μαρτίου και 9 προς 10 Απριλίου, προκάλεσε ζημιές, επηρεάζοντας ορισμένα  ―πεδινά κυρίως―  αμπελοτεμάχια, κάποια εξ αυτών σοβαρά. Οι θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα και οι βροχοπτώσεις ήταν ικανοποιητικές. Οι ποσότητα παραγωγής ήταν και αυτή τη χρονιά χαμηλή (στα μεγαλύτερα υψόμετρα βελτιωμένη, στα πεδινά πιο μειωμένη), τα σταφύλια ήταν υγιή και ώριμα, τόσο φαινολικά, όσο και τεχνολογικά και ο χυμός, φέτος, ήταν ιδιαίτερα συμπυκνωμένος. Τα κρασιά, έτσι, έχουν πολύ καλές προοπτικές και αναμένονται πολύ καλά έως εξαιρετικά. Η Νεμέα είχε αρκετά χρόνια να δει τόσο καλή εσοδεία.

Ήπιο φθινόπωρο με λίγες βροχοπτώσεις και ψυχρό, αλλά ξηρότερο του μέσου όρου, χειμώνα κατέγραψε η Μαντινεία το 2025, χρονιά που συνολικά χαρακτηρίστηκε ήπια και βελτιωμένη σε σχέση με το 2024. Ο παγετός στα τέλη Μαρτίου, έπειτα από ασυνήθιστα ψηλές θερμοκρασίες, επηρέασε την παραγωγή σε διαφορετικό βαθμό ανάλογα με ποικιλία και περιοχή. Η άνοιξη αποδείχθηκε δύσκολη, με ψυχρό και βροχερό Απρίλιο και ιδιαίτερα υγρό Μάιο, ενώ το καλοκαίρι ήταν πιο άνομβρο ακόμη και από του 2024. Αντίθετα, ο Σεπτέμβριος πρόσφερε ιδανικές συνθήκες ωρίμασης, με ήλιο και ευνοϊκούς ανέμους που στέγνωναν τα τσαμπιά μετά τις φθινοπωρινές βροχές. Η ποσότητα παραγωγής κρίθηκε ικανοποιητική και η ποιότητα του καρπού, ανάλογα με την περιοχή, κυμάνθηκε από πολύ καλή έως εξαιρετική, με έντονα αρώματα, συμπυκνωμένο χυμό, καλό αλκοολικό τίτλο και ζωηρή οξύτητα.

Ενθαρρυντικά προμηνύονται τα κρασιά της εσοδείας 2025 στην Κρήτη, με τα πρώτα στοιχεία να δείχνουν εξαιρετική ποιότητα τόσο στις ερυθρές όσο και στις λευκές ποικιλίες, χάρη στη μεγάλη συμπύκνωση του σταφυλοχυμού σε όλο σχεδόν το νησί. Παρά την τρίτη συνεχόμενη ξηρή χρονιά, που ταλαιπωρεί αφάνταστα τους παραγωγούς του νομού Ηρακλείου, η φετινή ποσότητα παραγωγής φαίνεται να ξεπερνά εκείνη του 2024, αν και παραμένει χαμηλότερη του μέσου όρου. Η χρονιά δεν ήταν πρώιμη, περιορισμένες και ελεγχόμενες ήταν οι ασθένειες, ενώ τα σταφύλια τρυγήθηκαν σε άριστη κατάσταση. Καθοριστικές για την ωρίμαση ήταν οι χαμηλότερες νυχτερινές θερμοκρασίες σε σχέση με τις ημερήσιες, που ενίσχυσαν τη φαινολική και αρωματική ανάπτυξη. Στα Χανιά, οι νοτιάδες των αρχών του καλοκαιριού περιόρισαν την ποσότητα, ενώ στο Ηράκλειο σημειώθηκαν και σημαντικές απώλειες σε αμπελώνες χωριών που επλήγησαν από ανοιξιάτικο χαλάζι.